Eksploatacja urządzeń gazowych

Aktualności, Porady

W ostatnich miesiącach, środki masowego przekazu informowały o wybuchach gazu na terenie kraju. Zdarzenia takie powodują duże zniszczenia materialne, mogą także być groźne dla życia i zdrowia ludzi.

Gaz jest doskonałym paliwem energetycznym, ekologicznie czystym i ma coraz szersze zastosowanie. Jest jednak substancją, która może stwarzać niebezpieczeństwo dla mienia, a przede wszystkim dla zdrowia i życia ludzkiego. Dlatego podstawowego znaczenia nabiera prawidłowa eksploatacja urządzeń gazowych, gdyż nieszczelności w instalacjach gazowych są trudne do wykrycia, szczególnie w przypadku gazów bezwonnych i bezbarwnych.
W powszechnym użytku stosowane są dwa rodzaje gazu: gaz ziemny i gaz płynny tzw. propan – butan.
Gaz ziemny dostarczany do użytkownika sieciami gazowymi i instalacją w poszczególnych budynkach jest wieloskładnikową mieszanina gazową lżejszą od powietrza. W przypadku nieszczelności unosi się więc w górę, wentylacja powinna zapewniać nawiew powietrza z dołu pomieszczeń.

Dlatego pamiętaj! Wyciąg /wywiew/ należy sytuować maksymalnie wysoko przy sufitach pomieszczeń i nie zatykaj przewodów wentylacyjnych. Jeśli ilość powietrza jest zbyt mała następuje niezupełne spalenie gazu może powstać trujący , niewyczuwalny tlenek węgla

Dlatego pamiętaj! Zlecaj okresowe czyszczenie kanałów kominowych i wentylacyjnych–zaniedbania tych czynności często są przyczyną śmiertelnych zatruć tlenkiem węgla, szczególnie podczas kąpieli w łazienkach wyposażonych w gazowe ogrzewacze wody.

Gaz ziemny tworzy mieszaniny wybuchowe z powietrzem w granicach 5 – 15 % objętościowych gazu w stosunku do powietrza, oznacza ta że jeśli jego stężenie w powietrzu przekroczy 5%, to wskutek iskry, płomienia lub innego czynnika energetycznego nastąpić może wybuch. Gdy ciągle narastając stężenie gazu w powietrzu przekroczy 15 %, to jest już zbyt mało powietrza /tlenu/ aby nastąpił wybuch. Mieszanina taka jest, ale już nie wybuchowa .

Dlatego pamiętaj ! Wietrzenie pomieszczeń w takich przypadkach musi być szczególnie ostrożnie, gdyż może to przywrócić utworzonej mieszanie gazu z powietrzem właściwości wybuchowe.
Gaz ziemny nie jest trujący, jest duszący, jako składnik atmosfery którą oddychamy redukuje ilość tlenu.
W instalacjach wewnętrznych budynków szczególnie narażone na powstanie nieszczelności są kurki gazowe i połączenia przewodów, a także gazomierze

Dlatego pamiętaj! Instalacja gazowa powinna być często kontrolowana przez użytkownika, a co najmniej raz w roku przez specjalistę.

Gaz płynny jest mieszaniną propanu z butanem. W okresie letnim sprzedawane są mieszaniny propanu butanu bogatsze w butan, w okresie zimowym mieszaniny bogatsze w propan.

Dlatego pamiętaj! Stosowanie gazu letniego zimą a zimowego latem stwarzać może dodatkowe zagrożenie. Butle napełnione gazem płynnym wykorzystuj na bieżąco .
Gaz propan butan w mieszaninie o przeciętnym składzie jest cięższy od powietrza – opada w dół.

Dlatego pamiętaj! Wentylacja powinna więc zapewniać nawiew z góry pomieszczeń, a wyciąg /wywiew/ z najniżej położonych miejsc. Urządzeń gazowych zasilanych propanem butanem nie należy sytuować w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. Możliwe jest wówczas zaleganie i gromadzenie się gazu trudnego do wywietrzenia.
Dla bezpieczeństwa butle napełnione są gazem płynnym do 2/3 objętości.
Gaz jest ściśliwy , podgrzanie butli powoduje wzrost ciśnienia wewnętrznego. Jeżeli butla napełniona jest prawidłowo, do granic bezpieczeństwa jest bardzo daleko. Gdy butlę napełni się nieprawidłowo, do pełna faza ciekłą – płynnym gazem to każdy wzrost temperatury powoduje wzrost ciśnienia wewnętrznego i w skrajnych wypadkach butla może ulec rozerwaniu, co daje pewny wybuch gazu. Skutki takiego wybuchu mogą być tragiczne.

Dlatego pamiętaj ! Butli na gaz propan butan pod żadnym pozorem nie wolno napełniać samemu, działanie takie jest niebezpieczne. Szczególną ostrożność należy zachować gdy butlę ładowano / także w autoryzowanych, specjalnych rozlewniach/ zimą na otwartym terenie lub transportowano zimą i wnoszona jest ona do ciepłego pomieszczenia.
Butle w czasie transportu powinny być przewożone w pozycji stojącej , należy ją zabezpieczyć przed możliwością przemieszczenia oraz uszkodzenia przez inny przewożony przedmiot.
W przypadku uszkodzenia zaworu butli należy wymontować ją z instalacji za pomocą wykonanych z metali kolorowych – nie iskrzących narzędzi i wynieść na otwarta przestrzeń poza budynek. Po usunięciu butli pomieszczenia należy starannie wywietrzyć zachowując szczególną ostrożność.

Pamiętaj ! W mieszkaniu nie przechowuj więcej niż dwie butle gazowe o ładunku nie przekraczającym 11 kg, nie podłączonych do urządzeń gazowych. Urządzeń gazowych nie wolno naprawiać samodzielnie, metodami gospodarczymi.
W przypadku najmniejszych wątpliwości, gdy poczujesz woń gazu powiadom służby gazowe i straż pożarną, zamknij zawór gazu w mieszkaniu, otwórz szeroko okno, powiadom sąsiadów, wyjdź na zewnątrz budynku.

opracowano na podstawie:
1/ materiałów KG PSP w W-wie
2/ wydawnictwa fundacji „Bezpieczny Dom”
pt. Jak używać bezpiecznie . Jak unikać zagrożeń”

Opracował: Dariusz Domaradzki